Moerstaal

teckel

©comik.nl

Tijdens een presentatie merkte iemand op: ’Moet dat nu, al die Engelse termen? Daar hebben we toch ook wel een leuk Nederlands woord voor?’  Nu zit onze taal vol met leenwoorden. Woorden uit een andere taal die al zo ingeburgerd zijn, dat we ze als Nederlandse woorden beschouwen. Bijvoorbeeld: Ik zit überhaupt (Duits) vaak achter mijn bureau (Frans) naar mijn computer (Engels) te koekeloeren (herkomst onduidelijk). Ik geef toe dat ik in mijn mondelinge communicatie en communicatie via sociale media ook vaak Engelse woorden en uitspraken gebruik, zoals: bye dear, why, see you later, whatever, fuck, sweetie en damn. Als ik een zakelijke brief moet schrijven, probeer ik juist al die ‘buitenlandse’ woorden te vermijden. Fuck en damn zou ik dan sowieso niet gebruiken, die woorden reserveer ik voor de leukerds die ik ken. Sorry jongens en meisjes. Sorry is trouwens ook Engels, eigenlijk moet ik zeggen dat het me spijt. Zo zie je, het is helemaal niet zo gemakkelijk om het Engels te vermijden in de communicatie.

Maar het loopt wel de spuigaten uit met die Engelse woorden, als je er tenminste goed op let. Je hoort het in gesprekken op straat, op tv en radio en je leest het in kranten en tijdschriften. Vaak in een rare combinatie met het Nederlands. Een opsomming van teksten die ik de afgelopen weken heb gelezen of gehoord:

  • Alles over jou en de pets. Pets is geen Gronings voor petten, maar hier wordt het Engelse woord voor huisdieren gebruikt. Wat is er mis met het woord huisdieren?
  • Hoe ben je van plan dat te spreaden? Van to spread, verspreiden dus.
  • Over de highs en lows in zijn leven. Over de hoogte- en dieptepunten.
  • Behind the scenes van de voorstelling. Achter de schermen, dat snappen we allemaal ook wel. Toch?
  • Simple food. Simpel voedsel. Oftewel voeding zonder toeters en bellen.
    Feel good food, voedsel waarbij je je goed voelt. Hoewel men hiermee geen patat, bitterballen en chips bedoelt, maar eerder selderijstengels en goji bessen. Van dat gezonde gedoe dus. Je bent verplicht je bij dat spul goed te voelen, hoewel je liever een bittergarnituur naar binnen werkt.
  • Ik heb echt een addict voor chocola. Je bent verslaafd aan chocola. Is niet erg, beter dan aan de drugs of de drank.
  • Kids! Vind ik persoonlijk een misselijkmakend woord. Kin-de-ren heten die krengen.
  • Carry on en leef! Wat is dit nu voor een belachelijke zin. Ga door en leef volstaat ook.
  • Meet & greet. Mijn persoonlijke favoriet, die ik graag in het Nederlands uitspreek. Om het extra belachelijk te maken. Maar ik snap het wel, ontmoet & groet klinkt erg duf.
  • Drizzle er een beetje olijfolie overheen. Je mag de olijfolie ook sprenkelen, heeft hetzelfde effect.
  • Roadtrip. Vind ik zelf wel een mooi woord, het klinkt in ieder geval beter dan rondrit. Rondrit is zo oubollig, bij roadtrip heb je tenminste nog het idee dat je iets spannends gaat meemaken. In je regenpak op de fiets, ergens in de provincie.

Etcetera, enzovoort. De oplettende lezer zal ongetwijfeld in mijn Nederlandse teksten ook de nodige leenwoorden hebben ontdekt. Laat duidelijk zijn: taal leeft en voordat je het weet, is het Nederlands weer de nodige woorden rijker. Tabee!

Het geheugenpaleis

geheugen1Het viel K. op dat ik in mijn stukjes regelmatig schrijf over zaken waar ik een hekel aan heb. Dat klopt, happy-de-peppy teksten zijn niet aan mij besteed. Hoe saai is het om te lezen over bijvoorbeeld een blije dag: ‘Heerlijk uitgeslapen, fijn ontbeten, cappuccinootje erbij, daarna lekker winkelen en een zalige wandeling gemaakt. Het gras was mooi groen, het zonnetje scheen en iedereen was zo vrolijk. Kortom, het was dolletjes en wij hebben genoten’. Jeuk. Echt waar. Dus ga ik het ook nu weer hebben over iets waar ik enorm de pest aan heb. Namelijk het onnodig gebruik van moeilijke woorden. Van K. mocht ik een boek lenen, vol met van die breiteksten die je eerst 2 keer moet lezen voordat je überhaupt begrijpt wat er staat. Als je al niet na de 1e keer in slaap bent gevallen, dat is mij regelmatig overkomen. Ik had het notitieblok naast het bed liggen, om alle hopeloze woorden en termen te verzamelen. Met als doel een daar zo mogelijk nog onmogelijker tekst van te maken. (Dit is op zich al een draak van een zin) Here we go!

Je zult maar een hyperpolyglot met het savant syndroom zijn. Een man van mnemonische faam, met een glansrijke carrière als kuikensekser. Hoewel hij toch liever een leviterende rabbijn was geworden, om de kwintessens van de transcendentale neoplatonische visie te kunnen ontdekken. Gedurende de mind mapping was hij zijn loci aan het inrichten. De bepotelde kuikens werden samen met de metronoom in een juxtapositie op de parterretrap (verrek, dit is een palindroom) geplaatst, met als doel zijn synesthetische gaven verder te ontwikkelen. Zijn cochleaire implantaten waren trouwens wel aan vervanging toe, maar dat mocht de pret niet drukken. Daarnaast was hij geïnteresseerd in empirische psychologie en hield hij zich bezig met het bestuderen van de scholastiek. Daarom bleef er weinig tijd over voor het onderzoek naar de Tibetaanse diaspora en het schrijven van een polemische roman. Hoewel dit laatste niet zo belangrijk was, de subscribenten waren toch al van mening dat alles wat hij aan het papier toevertrouwde, apocrief was.

Zucht. Heb je het hele boek doorgeworsteld, dan blijkt de conclusie te zijn dat je je geheugen heel goed kan trainen, maar dat je alleen die zaken weet te herinneren die in het trainingsprogramma zijn opgenomen. De schrijver had bijvoorbeeld niet onthouden dat hij zijn auto ergens had geparkeerd en was daarom met de metro naar huis gereisd. Ik vind het onthouden van de parkeerplek van je auto toch belangrijker dan het memoriseren van getallenreeksen, maar dat ben ik.

De mensen die meer willen weten over het trainen van het geheugen, raad ik aan ‘Het Geheugenpaleis’ van Joshua Foer te lezen. De mensen die liever niet een boek aanraken, kunnen volstaan met het kijken naar afleveringen van de series Sherlock en Elementary. De Sherlocks maken regelmatig gebruik van hun geheugenpaleis en beide heren zijn het aanzien meer dan waard. Alleen daarom al geniet deze laatste optie mijn voorkeur.